[ مقدمهء دوم : ] نوشتهء لويى ماسينيون ترجمهء احمد سميعى ( گيلانى ) تفسير منسوب به امام جعفر صادق ( ع ) « 1 » الف ) وضع كنونى اين مشكل أدبي در قرن سوم هجرى ، در محافل عرفانى « صوفيان » كوفه وبغداد ، أحاديثي اخلاقى با گرايشهاى عرفانى ، در بارهء نكات گوناگون مبهم قرآن روايت مىشود كه به امام ششم ، امام جعفر ( ع ) « 2 » ( وفات : 148 ) ، منسوب است . اين أحاديث ، در قرن چهارم هجرى ، مسند من طريق أهل البيت « 3 » را تشكيل مىدهند . چنين دعوايى براي مراسل گزافه‌آميز است ، زيرا ، بنا بر اظهار نظر عباديّه ، امام ششم ( ع ) نتوانسته بود از آنچه از پدرش روايت شده بود چيزى سماع كند . يحيى قطّان وبخارى أحاديث مروىّ از امام جعفر ( ع ) را كلا مردود شمرده‌اند ، اما طرفه اينكه مالكيانى متعصّب ، چون عياض ، اين أحاديث را پذيرفته‌اند « 4 » ؛ علّت اين امر را بعدا خواهيم ديد . ابن حنبل نيز چند حديث از ميان آنها را پذيرفته است . « 5 » پس از فضيل بن عياض ، « 6 » ذو النّون مصرى نخستين كسى است از سنّيان كه از اين أحاديث ياد كرده است . وى مىگويد كه آنها را از طريق فضل بن غانم خزاعي از مالك « 7 » أخذ

--> ( 1 ) ترجمه از : . Louis Massignon , Essai sur les originesdu lexique techniquede la mystique musulmane . 213 - 201 . pp ( 2 ) أبو عبد الله جعفر صادق بن أبي جعفر محمد باقر ( 83 - شوال 148 در مدينه ) . وى ، كه از سلالهء علي ( ع ) وأبو بكر ( رض ) است ، يكى از امامان شيعي است كه به لحاظ نسب مورد احترام وتقديس سنيان است . براي مذهب شيعي نام مذهب جعفري پيشنهاد شده بود و ، بر حسب سازشى كه نادر شاه در صدد آن بوده ، مىبايست در جنب مصلّاهاى چهارگانهء فرق سنّى مصلّاى پنجمى نيز جلوى كعبه براي شيعيان تعبيه شود . چنانكه مىدانيم ، سنّيان كتب الجفر والكتف را به نام أو مىخوانند . ( 3 ) . 7 . n ، 732 p ، ( مصائب ) Passion ؛ ذهبي ، ميزان الاعتدال ، ذيل همين مادة - بسنجيد با : عن بعض أهل البيت ، به نقل خرگوشى ، ورق 155 ب . ( 4 ) اين مسئله همچنين با روايت عرفانى عجيب وديرينى ارتباط دارد كه ، بر حسب آن ، سماع مورد قبول مالك بوده است . ( 5 ) . 77 ، I ( 6 ) ذهبي ، تذكرة الحفّاظ . ( 7 ) بنيانگذار مذهب مالكي .